Podstawowe narzędzia chirurgiczne na sali operacyjnej

Spośród narzędzi chirurgicznych można wyróżnić takie, które na sali operacyjnej stosuje się najczęściej. Jednym z nich jest nóż chirurgiczny, który służy głównie nacinaniu tkanek. Po jakie narzędzia chirurgiczne oprócz skalpela lekarze sięgają podczas opracowania ran i szycia chirurgicznego? Podpowiadamy!

Spis treści:

    Jakie narzędzia chirurgiczne są niezbędne na sali operacyjnej?

    W zależności od rodzaju zabiegu chirurgicznego, lekarz może potrzebować różnych instrumentów chirurgicznych. Spośród nich można wyróżnić narzędzia tnące, podtrzymujące, chroniące czy do kontroli tkanek. Podczas opracowania ran i szycia chirurgicznego wykorzystuje się ich jedynie kilka. Do podstawowych narzędzi chirurgicznych stosowanych przy preparowaniu i zespalaniu tkanek należą wspomniane już skalpele, a także nożyczki, pincety, kleszczyki i igłotrzymacze chirurgiczne.

    Skalpele

    Skalpel chirurgiczny to podstawowe narzędzie chirurgiczne stosowane do nacinania tkanek i szwów. Składa się z ostrza i uchwytu, które mogą być ze sobą złączone trwale lub tymczasowo – wtedy też w jednym uchwycie można umieszczać różne ostrza, co pozwala w łatwy sposób dopasować instrument do rodzaju operowanej tkanki.

    Ostrza chirurgiczne występują w różnych kształtach, co sprawia, że nadają się do różnych zabiegów. Jedne posiadają spiczastą końcówkę, dzięki czemu z łatwością można wykonywać nimi niewielkie nacięcia, a inne są zaokrąglone, co ułatwia wykonywanie długich nacięć tkanek miękkich. Jeśli chodzi o uchwyty, te najczęściej są stosowane w dwóch rozmiarach.

    W doborze odpowiednich ostrzy pomaga to, że są ponumerowane, natomiast w doborze odpowiedniego uchwytu to, że są standaryzowane. Trzonek i ostrze nie muszą być od tego samego producenta. Chirurg musi jednak pamiętać, żeby pasowały do siebie rozmiarem.

    Do uchwytu nr 3 pasują ostrza chirurgiczne w rozmiarze 10, 11, 12 czy 15. Do uchwytu nr 4 dedykowane są z kolei ostrza chirurgiczne w rozmiarze 20, 22, 23 czy 24.

    Na sali operacyjnej czy w gabinetach zabiegowych oprócz skalpeli używa się wielu innych narzędzi chirurgicznych, do których należą, nożyczki chirurgiczne, pincety, kleszczyki czy igłotrzymacze (Źródło: Pixabay.com, Autor: Engin Akyurt)
    Na sali operacyjnej czy w gabinetach zabiegowych oprócz skalpeli używa się wielu innych narzędzi chirurgicznych, do których należą, nożyczki chirurgiczne, pincety, kleszczyki czy igłotrzymacze (Źródło: Pixabay.com, Autor: Engin Akyurt)

    Nożyczki chirurgiczne

    Do podstawowych narzędzi chirurgicznych oprócz skalpela należą nożyczki chirurgiczne. Służą do podpreparowania brzegów ran skórnych oraz preparowania w głąb tkanek i w pobliżu powierzchni rany. Lekarze często stosują je również do docinania materiałów opatrunkowych, a także do obcinania nadmiaru nici po zawiązaniu szwu.

    Nożyczki chirurgiczne podobnie jak ostrza występują w wielu rozmiarach i kształtach. Mogą być proste albo mieć zakrzywione ostrza, część zamykającą czy też część chwytną. Ostrza nożyczek chirurgicznych mogą być stępione lub ostre. W zależności od kształtu ostrzy można wyróżnić nożyczki:

    • ostro-ostre –  z obiema końcówkami ostrymi,
    • ostro-tępe – z jedną końcówką ostrą i jedną końcówką tępą,
    • tępo-tępe – z obiema końcówkami tępymi.

    Szczególnym rodzajem nożyczek chirurgicznych są nożyczki Nelson-Metzenbaum. Chirurdzy sięgają po nie, kiedy konieczne jest precyzyjne podpreparowanie tkanek o delikatnej budowie. Nożyczki Nelson-Metzenbaum mają nieco węższe ostrza od standardowych nożyczek i występują zarówno w wersji o ostrzach prostych, jak i zagiętych.

    Pincety chirurgiczne

    Do najczęściej stosowanych narzędzi chirurgicznych na sali operacyjnej należą pincety. Chirurdzy wykorzystują je głównie do podtrzymywania tkanek miękkich, a w tym do podtrzymywania brzegów skóry w trakcie zakładania szwów. Za pomocą pincety można również przejmować wkłutą za pomocą imadła igłę. Narzędzia te mogą mieć różny kształt. Najczęściej spotyka się pincety zakrzywione i bagnetowate. To jaki mają kształt i wygląd końcówek zależy od ich przeznaczenia.

    Pincety anatomiczne standardowo mają zaokrąglone, gładkie końcówki. Od wewnętrznej strony są delikatnie żłobione. Pincety chirurgiczne są proste i na końcach mają ostre, naprzemiennie ułożone ząbki. Najczęściej mają żłobione powierzchnie uchwytów.

    Pinceta chirurgiczna powinna mieć odpowiednio szerokie bransze tak, żeby dobrze leżała w dłoni, a także odpowiednio giętką część sprężynującą. W ten sposób lekarz będzie mógł wykonywać nawet najbardziej precyzyjne ruchy, co przełoży się na satysfakcjonujące efekty zabiegu.

    Kleszczyki (peany) chirurgiczne

    Do podstawowych narzędzi podtrzymujących tkanki oprócz pincet należą kleszczyki. W trakcie zabiegów chirurgicznych, lekarze często sięgają po kleszczyki hemostatyczne, inaczej nazywane naczyniowymi. Stosuje się je przede wszystkim do zamykania światła naczyń krwionośnych w trakcie krwawienia.

    Najczęściej spotykanymi peanami są kleszczyki hemostatyczne typu Peana i kleszczyki typu Kochera. Narzędzia te mogą być proste albo zagięte. W przypadku, kiedy konieczne jest opanowanie krwawienia, chirurdzy sięgają częściej po kleszczyki zagięte. Bez problemu można nimi chwytać naczynie zarówno szczękami skierowanymi ku górze, jak i ku dołowi.

    Podobnie jak pincety chirurgiczne, kleszczyki mają gładkie końcówki, a od wewnętrznej strony są poprzecznie żłobione. Co istotne, w uchwycie posiadają bezpieczny zatrzask, dzięki czemu chirurg może wygodnie podwiązać lub skoagulować naczynie krwionośne.

    Igłotrzymacze (imadła)

    Pisząc o podstawowych narzędziach chirurgicznych nie można zapomnieć o igłotrzymaczach, inaczej nazywanych imadłami chirurgicznymi. Są to instrumenty, które służą głównie do podtrzymywania igły w trakcie szycia chirurgicznego, natomiast idealnie sprawdzają się również do wiązania końcówek nici na narzędziu. Chirurdzy najczęściej sięgają po igłotrzymacze typu Mayo Hegar i igłotrzymacze typu Mathieu.

    Igłotrzymacze Mayo Hegar kształtem przypominają kleszczyki. Posiadają wygodne uszka, a także typowy dla instrumentów chirurgicznych zatrzask, dzięki któremu chirurg jest w stanie zapobiec uwalnianiu się igły. Igłotrzymacze Mathieu mają zupełnie inny kształt. Tym co je wyróżnia jest przede wszystkim brak uszek. Imadła tego typu trzyma się wewnątrz dłoni, a dokładniej między kciukiem i palcami: III, IV i V. U podstawy igłotrzymaczy Mathieu również znajduje się zatrzask.

    Igłotrzymacze służą do podtrzymywania igły w trakcie szycia chirurgicznego. U podstawy posiadają wygodny zatrzask. (Źródło: Pixabay.com, Autor: Dominik Karch)
    Igłotrzymacze służą do podtrzymywania igły w trakcie szycia chirurgicznego. U podstawy posiadają wygodny zatrzask. (Źródło: Pixabay.com, Autor: Dominik Karch)

    Żeby można było stabilnie trzymać igłę w imadle, te od wewnętrznej strony w części roboczej posiadają radełkowanie. Żeby z kolei ułatwić precyzyjne prowadzenie igły w trakcie zakładania szwów czy wiązania nici na narzędziu, często mają też antypoślizgowe rękojeści.

    Podstawowe narzędzia chirurgiczne – podsumowanie

    Na sali operacyjnej, a także w gabinecie zabiegowym niezbędnym narzędziem jest skalpel, ale nie tylko. Podczas opracowania ran i szycia chirurgicznego lekarze sięgają również po nożyczki chirurgiczne, pincety, kleszczyki i igłotrzymacze. Są to podstawowe narzędzia chirurgiczne, dzięki którym chirurdzy są w stanie precyzyjnie preparować tkanki i wygodnie je podtrzymywać.

    Nożyczki chirurgiczne, podobnie jak skalpel służą przede wszystkim nacinaniu tkanek, chociaż stosuje się je również do przycinania materiałów opatrunkowych i obcinania nadmiaru nici chirurgicznej. Pincety umożliwiają wygodne podtrzymywania tkanek miękkich, a kleszczyki zamykanie światła naczyń krwionośnych w trakcie krwawienia. Ostatnie ze wspomnianych narzędzi, czyli igłotrzymacze, jak mówi sama nazwa, służą przede wszystkim do podtrzymywania igły w trakcie szycia chirurgicznego. Ułatwiają również wiązanie końcówek nici na narzędziu.

    Źródła:

    • Podstawy szycia chirurgicznego; M. Trybus, MP Wydawnictwo, Kraków 2006, wyd.3,
    • Narzędzia, protezy i szwy chirurgiczne; Krzysztof Bielecki (red.), Makmed Lublin 2008, wyd. 2,
    • Podstawy instrumentowania; Gertrud Hauser, tłumaczenie Teresa Salińska, WFHSS 2009,
    • https://www.pomysly-na.pl/artykul/nozyczki-chirurgiczne-charakterystyka-104079.

    Dodaj komentarz

    Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *