Kleszczyki chirurgiczne – rodzaje i zastosowanie

Nawet w przypadku prostych zabiegów chirurgicznych, niezbędne jest zastosowanie wielu instrumentów chirurgicznych. Jednymi z najczęściej używanych narzędzi są kleszczyki chirurgiczne, które są niezwykle przydatne zwłaszcza przy konieczności zatrzymania krwawienia. Jakie wyróżnia się ich rodzaje i przy jakich zabiegach znajdują zastosowanie?

Spis treści:

    Sprawdź produkty

    Kleszczyki chirurgiczne, czyli narzędzia podtrzymujące tkanki

    Ze względu na zastosowanie, narzędzia chirurgiczne dzieli się na narzędzia do preparowania tkanek, narzędzia do retrakcji tkanki, narzędzia podtrzymujące tkanki, narzędzia do sondowania tkanek oraz narzędzia specjalne. Do tych pierwszych zalicza się m.in. nożyczki chirurgiczne. Do drugich zalicza się retraktory chirurgiczne. Kleszcze chirurgiczne należą do narzędzi podtrzymujących tkanki. Inaczej są nazywane peanami.

    Więcej o nożyczkach chirurgicznych, a w tym o ich rodzajach i zastosowaniu, przeczytasz w naszym poprzednim artykule.

    Rodzaje kleszczyków chirurgicznych ze względu na zastosowanie

    To, że kleszczyki chirurgiczne zalicza się do narzędzi podtrzymujących tkanki, jest stwierdzeniem dość ogólnym. Wyróżnia się ich kilka rodzajów, najczęściej ze względu na zastosowanie. Na sali operacyjnej wykorzystuje się kleszczyki:

    • zaciskowe,
      • do serwet i kompresów,
      • narządowe,
      • przytrzymujące,
    • hemostatyczne.

    Peany są wykorzystywane w trakcie różnych zabiegów, dlatego też mogą różnić się m.in. pod względem kształtu końcówki. W zależności od operowanej tkanki i operowanego narządu, chirurg może sięgnąć po kleszczyki:

    • naczyniowe,
    • jelitowe,
    • maciczne,
    • płucne,
    • kostne.

    Rodzaje kleszczyków naczyniowych

    Niemalże w trakcie każdego poważniejszego zabiegu chirurgicznego konieczne jest zastosowanie kleszczyków naczyniowych. Wszystko ze względu na to, że często są niezbędne do zatrzymania krwawienia. Narzędzia te pozwalają na tymczasowe zamknięcie naczyń krwionośnych, dlatego też działają bardzo skutecznie. Ze względu na ich smukłą budowę, chirurg w trakcie hemostazy jest w stanie zachować precyzję i zamknąć światło naczynia tam, gdzie jest to konieczne.

    Kleszczyki naczyniowe można stosować nie tylko do zatrzymywania krwawienia, ale również do podtrzymywania tkanek, a w tym do podtrzymywania mięśni i powięzi. Co istotne, chirurdzy sięgają po nie zarówno w trakcie operacji, jak i zabiegów ambulatoryjnych. Do najczęściej stosowanych kleszczyków naczyniowych zalicza się kleszczyki typu Pean oraz kleszczyki typu Kochera. Te różnią się m.in. kształtem końcówek.

    Zarówno jedne, jak i drugie posiadają uchwyty, dlatego też trzyma się je podobnie jak nożyczki czy igłotrzymacze typu Mayo Hegar. Na wysokości uszek, tak samo jak igłotrzymacze, posiadają też zatrzask. Żeby go zamknąć wystarczy, że chirurg zbliży do siebie oba ramiona narzędzia. Jeśli chodzi o końce kleszczyków, zarówno jedne jak i drugie mogą mieć końcówki proste albo zagięte pod kątem około 30°.

    Kleszczyki chirurgiczne tuż przy uchwytach posiadają wygodny zatrzask, dzięki czemu można zacisnąć je jednym ruchem (Źródło: Pixabay.com, Autor: mpelosi3)
    Kleszczyki chirurgiczne tuż przy uchwytach posiadają wygodny zatrzask, dzięki czemu można zacisnąć je jednym ruchem (Źródło: Pixabay.com, Autor: mpelosi3)

    Kleszczyki typu Pean

    Kleszczyki naczyniowe typu Pean wyróżniają się tym, że mają gładkie końce. Ich kształt można porównać do kształtu końcówek pincety anatomicznej. Kleszczyki naczyniowe typu Pean skonstruował francuski chirurg Jules-Emile Péan, skąd też ich nazwa.

    W przypadku konieczności opanowania krwawienia z rany, chirurdzy najczęściej sięgają po kleszczyki tego typu o końcach zagiętych. Można wygodnie nimi operować zarówno końcówkami skierowanymi ku dołowi, jak i ku górze. Kiedy chirurg chwyci nimi naczynie, następnie może je skoagulować albo założyć na nim podwiązkę. Narzędzia od wewnętrznej strony części pracującej mogą posiadać poprzeczne rowki, zapewniając tym samym pewne zaciśnięcie naczynia.

    Więcej o zakładaniu podwiązek chirurgicznych i o wykorzystywanych przy tym niciach chirurgicznych przeczytasz w jednym z naszych poprzednich artykułów.

    Kleszczyki typu Kochera

    Kleszczyki typu Kochera, w przeciwieństwie do kleszczyków typu Pean, nie mają gładkich końców, a są zakończone ząbkami. Bardzo często na jednym końcu narzędzia znajdują się dwa ostre ząbki, natomiast na drugim jeden. Od wewnętrznej strony części pracującej również mogą posiadać poprzeczne rowki.

    Oprócz kleszczyków naczyniowych typu Kochera wyróżnia się również kleszczyki jelitowe Kochera. Te od wewnętrznej strony części pracującej posiadają najczęściej rowki podłużne. Można stosować je nie tylko do zatrzymywania krwawienia, ale także do mocnego podtrzymywania innych tkanek. Warto wspomnieć, że ich nazwa pochodzi od nazwiska szwajcarskiego chirurga będącego laureatem Nagrody Nobla – Emila Theodora Kochera.

    W jakich zabiegach wykorzystuje się kleszczyki chirurgiczne?

    Narzędzia chirurgiczne, jakimi są kleszczyki należą do tych narzędzi, po które chirurdzy sięgają najczęściej. Znajdują zastosowanie w chirurgii ogólnej, plastycznej, stomatologicznej, szczękowej, ginekologicznej czy też laryngologicznej.

    Kleszczyki chirurgiczne są podstawowymi narzędziami chirurgicznymi, dlatego też stosuje się je w wielu działach chirurgii, a w tym w chirurgii ogólnej i chirurgii plastycznej (Źródło: Pixabay.com, Autor: Catalina Rojas)
    Kleszczyki chirurgiczne są podstawowymi narzędziami chirurgicznymi, dlatego też stosuje się je w wielu działach chirurgii, a w tym w chirurgii ogólnej i chirurgii plastycznej (Źródło: Pixabay.com, Autor: Catalina Rojas)

    Z uwagi na kształt można podzielić je na kleszczyki proste i zagięte. Te drugie znajdują zastosowanie przede wszystkim przy zakładaniu podwiązek. Ponieważ są zagięte, w trakcie podwiązywania naczynia chwyconego kleszczykami chirurg dobrze widzi końcówkę narzędzia, co pozwala mu zachować maksimum precyzji i założyć podwiązkę tak, żeby objęła możliwie jak najmniej tkanek.

    Źródła:

    1. pl.wikipedia.org/wiki/Kleszczyki_chirurgiczne,
    2. Podstawy szycia chirurgicznego; M. Trybus, MP Wydawnictwo, Kraków 2006, wyd.3,
    3. Narzędzia, protezy i szwy chirurgiczne; Krzysztof Bielecki (red.), Makmed Lublin 2008, wyd. 2,
    4. Podstawy instrumentowania; Gertrud Hauser, tłumaczenie Teresa Salińska, WFHSS 2009,
    5. ZOLLINGER ATLAS ZABIEGÓW CHIRURGICZNYCH, E. Christopher Ellison Robert M. Zollinger, Jr, Copyright for the Polish edition by Edra Urban & Partner 2019,
    6. pl.wikipedia.org/wiki/Emil_Theodor_Kocher,
    7. pl.wikipedia.org/wiki/Jules-%C3%89mile_P%C3%A9an.

    Dodaj komentarz

    Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *