Jakie szwy wybrać dla doskonałego efektu w chirurgii plastycznej?

Zabiegi w chirurgii plastycznej to jedne z najbardziej wymagających wyzwań dla szwów chirurgicznych. Przeprowadzający je lekarz powinien nie tylko skupić się na właściwym zbliżeniu tkanek, ale i na efekcie estetycznym swojej pracy, gdy rana ulegnie zagojeniu. Jak nietrudno się domyślić wymaga to użycia narzędzi oraz materiałów, które nie pozostawią po sobie łatwo widocznych blizn. Jako że jest to proces bardzo delikatny, to wykluczone jest również jakiekolwiek miażdżenie tkanek, co z kolei wymaga użycia zarówno odpowiednich igieł, jak i nici chirurgicznych do szycia skóry. Kluczową kwestią są więc jak najmniejsze uszkodzenia tkanek, te natomiast gwarantują wyłącznie igły atraumatyczne. Jaką budowę oraz rozmiar powinny posiadać igły i z jakimi rodzajami nici pracować? Jakie wyróżniamy techniki zbliżania brzegów rany w chirurgii plastycznej? Które techniki szycia będą tu najbardziej efektywne i zapewnią odpowiedni proces gojenia po ukończonym zabiegu? Odpowiedzi na te pytania zawarliśmy w kolejnych akapitach tego artykułu.

Jakie nici chirurgiczne są stosowane w chirurgii plastycznej?

Odpowiedni wybór nici chirurgicznych ma nie tylko wpływ na estetykę wyników zabiegu w chirurgii plastycznej, ale również na kilka innych i niemniej ważnych szczegółów całej operacji. Po pierwsze chodzi tu o odpowiednią adaptację tkanek, które zostają przez szew zbliżone. Wpływa to na precyzję efektów, a także na osiągnięcie odpowiednich warunków gojenia się rany. Szwy chirurgiczne muszą ponadto utrzymać przez odpowiedni czas tkanki w taki sposób, by mógł zajść naturalny proces naprawczy, a więc wymaga się od nich odpowiedniej elastyczności i wytrzymałości.

Najprostszy podział, jaki stosuje się w tym przypadku, zakłada wykorzystanie zarówno nici wchłanialnych, jak i niewchłanialnych.

Rodzaje nici w chirurgii plastycznej

Szwy wchłanialne

  • najczęściej stosuje się tu nici wykonane z włókien syntetycznych,
  • syntetyczne szwy chirurgiczne przeznaczone do zabiegów chirurgii estetycznej mogą być jednowłóknowe lub multifilamentowe,
  • przykłady wchłanialnych nici syntetycznych w chirurgii plastycznej to między innymi kwas poliglikolowy(OPTIME®, DEXON™), poliglaktyna (GLACTIME®, Vicryl™), polidioksanon (MONOTIME®, PDS™ II) i poliglekapron (ADVANTIME®, MONOCRYL™),
  • o wiele rzadziej stosowanymi nićmi wchłanialnymi są szwy naturalne (np. katgut, czy też katgut chromowany), lepsze właściwości mechaniczne mają nici syntetyczne (zarówno jeśli chodzi o monofilamenty, jak i multifilamenty),
  • przykładowo szwy z poliglekapronu (ADVANTIME®, MONOCRYL) są w stanie utrzymać wystarczającą wytrzymałość na rozciąganie dzięki syntezie kolagenu towarzyszącej etapowi gojenia się rany, który trwa około 6 tygodni,
  • nici tych używa się do tworzenia tzw. szwów wgłobionych.

Szwy niewchłanialne

  • nici chirurgiczne do szycia skóry mogą być monofilamentowe lub wielowłóknowe,
  • multifilamenty dzielimy w takim przypadku na syntetyczne (nici poliamidowe, polipropylenowe i poliestrowe) oraz naturalne (najbardziej popularne są tu jedwabne nici chirurgiczne oraz te wykonane z lnu),
  • użyte podczas zabiegu monofilamenty wykonane są z poliamidu (AMIFIL®, FILAPEAU®), polipropylenu (COROLENE®, Prolene®) lub poliestru (Ethibond®, POLYTRESSE®), a więc są całkowicie syntetyczne, rzadziej ze stali nierdzewnej,
  • szwy niewchłanialne usuwa się pomiędzy 3 a 10 dniem po operacji, gdy rana odzyska około 5% do 10% wytrzymałości,
  • alternatywnym rozwiązaniem do zamykania ran o większej długości lub usytuowanych w ukrytych miejscach są zszywacze mechaniczne (staplery).

Kolor, grubość i wchłanialność nici chirurgicznych

Zabiegi w chirurgii plastycznej skóry wiążą się z użyciem określonego rodzaju nici chirurgicznych. Jednymi z ważniejszych parametrów w przypadku tego materiału jest jego kolor, grubość oraz stopień wchłanialności. Jeśli chodzi o barwę nici, to wybór jest bardzo prosty, gdyż zabiegi estetyczne to w szczególności praca na tzw. tkankach podnaskórkowych. W takim wypadku bardzo ważny jest wygląd pooperacyjny, dlatego zaleca się wybór modeli bezbarwnych lub białych (możliwość redukcji zbyt dużego kontrastu pomiędzy skórą a zastosowanym szwem). Jeśli natomiast chodzi o stopień wchłanialności, to powinno się wyróżnić w szczególności nici syntetyczne (monofilamenty i multifilamenty) o szybkiej absorpcji (np. OPTIME®R, Vicryl Rapide), gdyż użycie ich zapewnia znaczne ograniczenie reakcji obronnej tkanek. Taki wybór ma również tę zaletę, iż gwarantuje odpowiedni efekt kosmetyczny, a także zwiększa czas stabilizacji brzegów rany, co z kolei pozwala na założenie o wiele cieńszych szwów uzupełniających.

Grubość nici w chirurgii plastycznej

  • odpowiedni efekt estetyczny, atraumatyczny i gojenie zapewniają w chirurgii plastycznej nici o grubości od 6-0 do 3-0,
  • w przypadku zabiegów na skórze twarzy oraz kończyn górnych wybór powinien paść na nici o grubości 5-0 lub 6-0,
  • skóra tułowia i kończyn dolnych wymaga zastosowania szwów o wymiarach 3-0 lub 4-0,
  • w wyjątkowych przypadkach, gdy efekt estetyczny jest bardzo ważny, a sam zabieg wyjątkowo precyzyjny (np. plastyka twarzy) dopuszcza się zastosowanie nici o grubości 7-0,
  • dla zabezpieczenia linii szwu w miejscach o dużym napięciu skóry (tułów oraz kończyny) akceptuje się zastosowanie szwu o średnicy 2-0, 0, a nawet 1,
  • każdy chirurg podczas zabiegów estetycznych skóry powinien dążyć do minimalizacji śladów po szyciu tkanek oraz zminimalizowania odczynów w głębszych warstwach operowanego miejsca, dlatego wybór jak najcieńszych nici bez utraty jakości gojenia rany i wytrzymałości linii szwu jest kwestią priorytetową.

szycie-chirurgiczne

Jakie igły chirurgiczne są stosowane w chirurgii plastycznej?

Jak już wspomnieliśmy powyżej, zabiegi w chirurgii plastycznej związane są współcześnie ze stosowaniem tzw. igieł atraumatycznych, czyli takich, które posiadają wtopioną w swoją strukturę nić. Takie rozwiązanie zmniejsza uszkodzenia tkanek podczas zakładania szwu, a więc idealnie nadaje się do pracy nad estetyką skóry ludzkiego ciała. Warto tutaj również wspomnieć o kilku istotnych szczegółach, jakie powinny charakteryzować konstrukcję tego typu igły chirurgicznej – rodzajach igieł oraz ich rozmiarach.

Rodzaje igieł

  • w chirurgii skóry dopuszcza się stosowanie igieł o czubku trójkątnym (czyli tnące) oraz okrągłym,
  • igły okrągłe rekomendowane są w szczególności do zbliżania tkanek podskórnych,
  • tnące igły stosuje się w celu minimalizacji uszkodzeń tkanki (bardzo ważna jest tutaj ich odpowiednia ostrość).

Rozmiary igieł

  • długość igły chirurgicznej dedykowanej zabiegom plastycznym skóry kończyn i tułowia powinna oscylować w granicach 15 mm-35 mm,
  • operowanie skóry twarzy w chirurgii plastycznej wiąże się z koniecznością uzyskania większej precyzji pasażu oraz ograniczenia jego śladów, dlatego zaleca się wybór igły o długości 9 mm-16 mm,
  • rekomendowana krzywizna igły chirurgicznej to tutaj 3/8 bądź 1/2 obwodu okręgu.

Technika szycia

Posiadając odpowiednią igłę i nić chirurgiczną trzeba w następnej kolejności skupić się na podstawowych zasadach techniki szycia w zabiegach plastyki skóry. Pierwszą i bardzo ważną regułą jest metoda zakładania szwów dla ran, które posiadają większą głębokość niż ta sięgająca do skóry właściwej. W takim wypadku chirurg powinien zdecydować się przynajmniej na dwuwarstwowe szycie – płytkie, czyli skórne i głębokie, czyli podskórne. Dlaczego? Szwy podskórne pozwalają na częściowe ukrycie miejsca zbliżenia tkanek oraz pochłaniają sporą część napięcia, jakie tworzy się podczas takiego zabiegu. Skutkuje to tym, że szew skórny może zostać wykonany nicią o mniejszej średnicy, a także w większych odstępach pomiędzy kolejnymi parami wkłuć. Skutek? Łatwiejsze i szybsze usunięcie szwów oraz lepszy efekt estetyczny po zakończonym procesie gojenia. Warto tu również wspomnieć, że:

  • celem chirurga plastycznego jest osiągnięcie maksymalnie wąskiej linii szwu, a więc również jak najdelikatniejszej blizny pozabiegowej,
  • szew nie powinien tutaj wywoływać większego niż naturalne napięcia tkanek,
  • widoczność blizny jest ściśle związana z ilością materiału użytego do budowy szwu (im mniej, tym lepszy efekt),
  • technika szycia zależy również od tego, czy chirurg korzysta z nici wchłanialnych, czy też niewchłanialnych,
  • niewchłanialne szwy skóry twarzy i szyi powinny zostać usunięte po 2-5 dni, w przypadku innego umiejscowienia rany okres ten wynosi 5-8 dni (szwy retencyjne usuwa się średnio po 10-14 dniach),
  • istotne są tu dokładność zbliżenia tkanek, jak najmniejsza grubość nici i unikanie wtórnych krwawień oraz zakażeń.

Najpopularniejsze rodzaje szwów w chirurgii plastycznej

Wiemy już, że efekt estetyczny i odpowiednia adaptacja tkanek są w przypadku szwów w chirurgii plastycznej bardzo ważne. Pora więc poznać zarówno rodzaje szwów, jakie wykorzystywane są tu podczas zabiegu, jak i ich wady oraz zalety dla określonego środowiska operacyjnego.

Szew ciągły

  • gwarantuje przyspieszenie procesu gojenia się rany,
  • jego przydatność i popularność związana jest z tym, iż zapobiega on powstaniu znamion pasażu przez tkanki (w przypadku szwu śródskórnego),
  • zapewnia on odpowiednią wytrzymałość, dlatego może być stosowany do zaopatrywania ran śródskórnych wymagających dłuższego czasu gojenia,
  • technika szwu ciągłego osiąga bardzo dobre wyniki, jeśli chodzi o adaptację brzegów rany metodą śródskórną,
  • doskonale współpracuje z nićmi jednowłóknowymi (łatwo je usunąć), z nylonu (FILAPEAU®, Ethilon®, AMIFIL®), polipropylenu (COROLENE®, Prolene®), poliglekapronu (Monocryl®, ADVANTIME®) i polidioksanonu (MONOTIME®, PDS),
  • ogranicza wpływ negatywnych czynników na proces zabliźniania rany oraz generuje niewielkie napięcie tkanek.

Szew pojedynczy (węzełkowy)

  • posiada lepsze właściwości adaptacyjne brzegów rany niż szew ciągły,
  • jest to najczęściej wykorzystywany rodzaj szwu w chirurgi plastycznej,
  • odpowiednio stworzony węzeł pozwala na regulację napięcia brzegów rany, co jest niezwykle ważne w chirurgi estetycznej,
  • ogranicza zaburzenie ukrwienia brzegów rany,
  • zerwanie lub rozwiązanie jednego ze szwów zwykle nie powoduje rozejścia się rany,
  • wymaga ułożenia szwów w równej odległości (od 2 mm do 3 mm) oraz jak najmniejszego odstępu punktu pasażu od brzegu rany (szczególnie w przypadku plastyki twarzy, gdzie wymagana jest precyzja i 1-2 mm maksymalnego odstępu pod tym względem).

Szew śródskórny

  • jego podstawową zaletą jest możliwość uniknięcia pozostawienia śladów wkłuć, co przekłada się na większą estetykę rezultatów zabiegu po zagojeniu się rany,
  • dobrze współpracuje z monofilamentami wchłanialnymi z poliglekapronu (ADVANTIME®, Monocryl®), ewentualnie niewchłanialnymi z poliamidu, polietylenu i polipropylenu,
  • rekomenduje się stosowanie nici wchłanialnych, co równocześnie zapobiega konieczności ich usunięcia po zakończeniu procesu spajania tkanek,
  • użycie podczas jego zakładania szwów niewchłanialnych wiąże się z koniecznością usunięcia ich w momencie odzyskania przez tkanki naturalnej sprawności i elastyczności.

Źródła:

  1. Narzędzia, protezy i szwy chirurgiczne Krzysztof Bielecki (red.), Makmed Lublin 2008, wyd.2
  2. Podstawowy kurs chirurgii skóry, wyd. II, A. Bieniek, W. Baran Edra Urban & Partner Wydawnictwo, Wrocław 2015
  3. ETHICON, INC, Ethicon Wound Closure Manual, 2004
  4. Procedury i techniki stosowane w chirurgii, R.M. Kirk, wyd. I polskie, red. J. Kulig, Elsevier Urban & Partner Wydawnictwo, Wrocław 2011